เคยสงสัยไหม คนตาบอดฝันเป็นแบบไหน? เปิดโลกความฝันที่ไม่ได้มีแค่สีและภาพ

เคยสงสัยไหม? ในวันที่หลับสนิท "คนตาบอด" ฝันเป็นสีอะไร และมองเห็นภาพหรือไม่

เวลาที่เรานอนหลับแล้วฝัน เรามักจะมองเห็นภาพต่างๆ เป็นฉากๆ ราวกับกำลังชมภาพยนตร์ มีทั้งแสง สี เสียง ผู้คน และสถานที่ แต่เคยสงสัยกันไหมว่า สำหรับผู้พิการทางสายตาหรือคนตาบอด โลกในความฝันของพวกเขาเป็นอย่างไร พวกเขาฝันเห็นภาพ หรือฝันเป็นสีสันหรือไม่?

มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้เปิดเผยคำตอบทางวิทยาศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ที่น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องนี้

คำตอบขึ้นอยู่กับ "ช่วงเวลา" ที่สูญเสียการมองเห็น

ความจริงแล้ว โลกความฝันของคนตาบอดถูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลักๆ ขึ้นอยู่กับว่าพวกเขาสูญเสียการมองเห็นในช่วงเวลาใดของชีวิต

• กลุ่มที่ตาบอดภายหลัง (เคยมองเห็นมาก่อน): คนกลุ่มนี้ยังคงมีความทรงจำเกี่ยวกับภาพ แสง และสีสันต่างๆ ที่เคยพบเจอตลอดชีวิตที่ผ่านมา สมองจึงสามารถดึงข้อมูลความทรงจำเหล่านั้นมาประมวลผลเป็นภาพในความฝันได้ พวกเขายังคงฝันเห็นท้องฟ้าสีฟ้า ใบหน้าของคนรัก หรือสถานที่ที่เคยไปเยือน แม้ในชีวิตจริงจะมองไม่เห็นแล้วก็ตาม อย่างไรก็ดี ภาพและสีสันในฝันเหล่านี้อาจค่อยๆ เลือนรางลงไปตามกาลเวลา
• กลุ่มที่ตาบอดสนิทตั้งแต่กำเนิด: สำหรับผู้ที่มองไม่เห็นมาตั้งแต่เกิด พวกเขาไม่เคยมีประสบการณ์การรับรู้ทางสายตามาก่อน สมองจึงไม่มีคลังภาพหรือสีสันใดๆ ให้ดึงมาใช้ ส่งผลให้ความฝันของพวกเขา "ไม่มีภาพ" และ "ไม่มีสี" อย่างสิ้นเชิง

ถ้าไม่มีภาพ แล้วพวกเขาฝันอย่างไร?

แม้ว่าจะไม่มีภาพในความฝัน แต่ความฝันของคนที่ตาบอดตั้งแต่กำเนิดไม่ได้ว่างเปล่าเลยแม้แต่น้อย สมองของพวกเขาจะร้อยเรียงความฝันผ่านประสาทสัมผัสอื่นๆ ที่เหลืออยู่ ได้แก่ เสียง สัมผัส กลิ่น รสชาติ รวมถึงความรู้สึกทางอารมณ์ เช่น ดีใจ ตื่นเต้น หรือหวาดกลัว

ยกตัวอย่างเช่น หากคนสายตาปกติฝันว่ากำลังวิ่งหนีสัตว์ร้าย ภาพในฝันจะเป็นการมองเห็นตัวสัตว์ร้าย แต่สำหรับคนตาบอดตั้งแต่เกิด ความฝันจะเป็นเสียงฝีเท้าหนักๆ ที่กำลังวิ่งไล่ตามหลัง การสัมผัสได้ถึงกิ่งไม้ที่บาดหรือเกี่ยวแขน และความรู้สึกกลัวที่แล่นพล่านในจิตใจ ซึ่งความสมจริงและความเข้มข้นของอารมณ์ในฝันนั้น ไม่ได้ลดน้อยลงไปกว่าความฝันของคนสายตาปกติเลย

iStockphoto

โลกที่ไร้ภาพ... แต่ไม่เคยไร้ตัวตน

กลไกการฝันคือการที่สมองนำเอาประสบการณ์และการใช้ชีวิตประจำวันมาประมวลผล คนสายตาปกติใช้ชีวิตด้วยการมองเห็นเป็นหลัก ความฝันจึงเต็มไปด้วยภาพ ส่วนคนตาบอดใช้ชีวิตผ่านการฟัง การสัมผัส การดมกลิ่น และการลิ้มรส ความฝันของพวกเขาจึงถูกสร้างขึ้นจากประสาทสัมผัสเหล่านั้น

สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า โลกที่ไร้ภาพถ่ายไม่ได้แปลว่าเป็นโลกที่ว่างเปล่า แต่เป็นโลกที่มีมิติ มีชีวิตชีวา และเต็มไปด้วยเรื่องราวในแบบฉบับของตัวเองอย่างน่าทึ่ง

แหล่งอ้างอิง

1. มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์